Μητρότητα και μητρικότητα

Μητρότητα και μητρικότητα

Ανθοϊάματα για μια καρδιά που προστατεύει, τρέφει και συντηρεί

Η μητέρα αποτέλεσε πάντοτε πρόσωπο ιερό, σχεδόν θεϊκό, σε όλους τους πολιτισμούς, παρά την αμφιλεγόμενη θέση της γυναίκας στους περισσότερους από αυτούς. Ο σεβασμός προς τη μητρότητα υπήρξε πάντοτε δεδομένος, όπως δεδομένη θεωρήθηκε κοινωνικά και η θετικότητα της παρουσίας της μητέρας στη ζωή. «Μάνα! Δεν βρίσκεται λέξη καμία να έχει στον ήχο της τέτοια αρμονία» μαθαίναμε να απαγγέλλουμε παιδιά. Για πολλούς ανθρώπους η αγάπη της μητέρας τους είναι δυστυχώς η μόνη δυνατή, σταθερή και ανιδιοτελής αγάπη που έχουν βιώσει στη ζωή. Για πολλούς άλλους, ακριβώς λόγω της τεράστιας σημασίας της σχέσης μάνας-παιδιού για τη διαμόρφωση της προσωπικότητας του τελευταίου και φυσικά λόγω των ατελειών, προβλημάτων και αδυναμιών της ανθρώπινης φύσης, η παρουσία της έχει συνδεθεί με αντιφάσεις και χαρακτηρολογικές δυσκολίες και έχει συχνά προκαλέσει συναισθηματικό πόνο και ψυχικά τραύματα. Μας είναι δύσκολο να φανταστούμε τις ψυχοθεραπευτικές σχολές χωρίς το περίφημο ζήτημα της επίλυσης των προβλημάτων που προκύπτουν από την εμπειρία της ‘σχέσης με τη μητέρα’ στην παιδική ηλικία. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις όπου η μητέρα είναι απλώς απούσα, συναισθηματικά ή και κυριολεκτικά, και ο ρόλος της έχει αναληφθεί, με μεγαλύτερη ή λιγότερη επιτυχία και επάρκεια από κάποιο άλλο άτομο ή άτομα. Στην προσπάθειά της να καλύψει όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, η ψυχολογία μιλάει για τη σχέση του παιδιού με το άτομο που το φροντίζει και που αποτελεί τον/την τροφό κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του, όποιο και αν είναι το άτομο αυτό.

Τι είναι λοιπόν τελικά αυτό που ορίζει και προσδιορίζει τη μητρότητα; Ο βιολογικός ρόλος, που κάποτε αποτελούσε το θεμελιώδες και αυτονόητο στοιχείο ταυτότητας της μητέρας, έχει καταλυθεί: Γιαγιάδες-μαμάδες κυοφορούν τα γονιμοποιημένα ωάρια της μητέρας-αδελφής του παιδιού, γυναίκες ‘νοικιάζουν’ τη μήτρα τους σε επίδοξους πατέρες υπό τον όρο ότι θα εξαφανιστούν στη συνέχεια και δεν θα κατέχουν κανένα ρόλο στη ζωή του παιδιού που γέννησαν, έμβρυα κυοφορούνται σε σωλήνες κλπ. Σε ένα κόσμο που μοιάζει όλο και περισσότερο μπερδεμένος και απροσδιόριστος σε σχέση με οτιδήποτε γνωρίζαμε σαν φυσικό νόμο και με δεδομένη την εν δυνάμει ‘κατάργηση’ της μητέρας, υπάρχει κάτι που μπορεί να μας σώσει από την εξαφάνιση της Μητέρας;

Νομίζω πως αυτό το ‘κάτι’ θα χρειαστεί να το αναζητήσουμε, υπερβαίνοντας την εξωτερική, βιολογική μορφή, στην ουσία, στο πνεύμα της μητρότητας. Και το πνεύμα της μητρότητας είναι η μητρικότητα. Είναι ένα πνεύμα που διαποτίζει ολόκληρη τη Φύση και που χάρις σ’ αυτό η ζωή αναπτύσσεται και καθίσταται δυνατή: η εγγενής διάθεση του να προστατευτεί και να τραφεί ότι είναι μικρό και αδύναμο, μέχρι να αναπτυχθεί και να αυτονομηθεί. Η μήτρα, κυριολεκτική ή μεταφορική, σκεπάζει, καλύπτει, κρύβει από τον εξωτερικό κόσμο, ζεσταίνει και τρέφει αυτό που ακόμη δεν έχει αποκτήσει μορφή που να του επιτρέπει να υπάρχει σαν αυτόνομο ον στον κόσμο γύρω. Μόλις η ανάπτυξη της μορφής το επιτρέψει, η μήτρα δίνει τη θέση της στην αγκαλιά, που δίνει αγάπη και προστασία, εξασφαλίζοντας όλο και περισσότερο διευρυνόμενες δυνατότητες αυτονομίας και ένταξης στο περιβάλλον, εξελίσσοντας το είδος της τροφής, κυριολεκτικής ή μεταφορικής, σε όλο και πιο κοντά σε αυτήν που χρειάζεται και επιθυμεί ένα άρτιο και υγιώς ισχυρό όν. Όλα αυτά παρέχονται με αφθονία και χωρίς προϋποθέσεις, με μοναδική προσδοκία το να συνεχιστεί η ζωή με τους καλύτερους δυνατούς όρους. Και όταν το νέο, αναπτυγμένο επαρκώς πλέον όν μπορεί να ενταχτεί χωρίς την ανάγκη ιδιαίτερης προστασίας στο περιβάλλον, η μητρικότητα θα στραφεί προς άλλα όντα που χρειάζονται την παρουσία της.

Υπό την έννοια αυτή, φυσικές και θετές μητέρες, φίλες και συγγενείς, θεραπεύτριες που αναλαμβάνουν να ‘μεγαλώσουν’ ψυχολογικά άλλους ανθρώπους, δασκάλες και εκπαιδεύτριες κάθε μορφής, γυναίκες που έχουν στη φροντίδα τους την ανατροφή ζωικών ή φυτικών υπάρξεων στο περιβάλλον και οτιδήποτε σχετικό, καλούνται ουσιαστικά να γίνουν αγωγοί του πνεύματος της μητρικότητας στη ζωή. Αλλά και ο κάθε άνθρωπος, ανεξαρτήτως ηλικίας και φύλου, χρειάζεται συχνά να βιώσει και να εκδηλώσει στοιχεία και όψεις της αρχέγονης, μητρικά διατρέφουσας και προστατευτικής παρουσίας στη Φύση.

Τι γίνεται όμως αν αυτή η ψυχική δυνατότητα δεν υπάρχει ή δεν έχει αναπτυχθεί αρκετά;

Είναι πραγματικά δύσκολο για μια γυναίκα που δεν έχει πάρει στοργή και μητρικότητα από τη δική της μητέρα να νοιώσει και να δώσει ανάλογα συναισθήματα και συμπεριφορές στους άλλους. Αρωγός σ’ αυτό το τεράστιο θέμα αποδεικνύεται ότι μπορεί να σταθεί και πάλι η Μητέρα Φύση, μέσα από την πεμπτουσία (essence) των λουλουδιών της.

Ας δούμε πως περιγράφει η Flower Essence Society το ανθοΐαμα της Mariposa Lily: “Η ικανότητα της ανθρώπινης ψυχής να τρέφει και να δίνει φροντίδα και προσοχή στους άλλους εξαρτάται πολύ από το κατά πόσον έχει τραφεί ψυχικά και έχει βιώσει τέτοια φροντίδα η ίδια…  Παρά τον ψυχικό τραυματισμό που μπορεί να έχει προέλθει από μια ατελή ανθρώπινη μητέρα, η ψυχή μπορεί να μάθει να συγχωρεί και να θεραπεύεται μέσα από το βίωμα της παρουσίας της θείας ή αρχετυπικής μητέρας, που αγκαλιάζει ολόκληρη την ανθρώπινη οικογένεια με απαλότητα, αποδοχή και διάθεση να της προσφέρει και να την θρέψει (gentle mercy and nurturing). Η ικανότητα της ψυχής να αισθανθεί και να αγκαλιάσει τη ζεστή και γεμάτη αγάπη ποιότητα του μητρικού στοιχείου είναι το πολύ σπουδαίο δώρο της Mariposa Lily” (FES: Flower Essence Repertory).

Το γνωστό μας από τα Ιάματα Bach ανθοΐαμα Chicory θα βοηθήσει τη γυναίκα με ψυχολογία ‘μητέρας σε ανάγκη’ (needy mother), όπου η μεγάλη ανάγκη για αγάπη και φροντίδα που νοιώθει η ίδια την κάνει υπερευαίσθητη στη συμπεριφορά των άλλων και στο κατά πόσον οι άλλοι, και κυρίως ο ‘αγαπημένος’ ή/και τα παιδιά της,  της δίνουν  αγάπη και προσοχή, έτσι ώστε δεν μπορεί να νοιώσει την ικανότητα και τη διάθεση να προσφέρει η ίδια, με ελευθερία και αληθινή ανιδιοτέλεια.  Tο gem elixir Philipsburgite του Pegasus αποδεικνύεται ικανό να καλλιεργεί το μητρικό αίσθημα (ναι!!) όταν αυτό φαίνεται να απουσιάζει από την ψυχή της μητέρας, φυσικής ή θετής, και η σημασία του είναι φυσικά ανυπολόγιστη στο να βοηθά τη σχέση και τη σύνδεση μητέρας-παιδιού. Τα ανθοϊάματα Dagger Hakea (Australian Bush), Geranium (Pegasus), Willow (Bach) απομακρύνουν από την ψυχή την πικρία και τον βαθύ θυμό για σφάλματα, αδικίες και παραλήψεις των γονιών και εν προκειμένω της μητέρας στη ζωή του ατόμου, ώστε να ανοίξει ο δρόμος προς την καρδιά, αφήνοντας πίσω τα συναισθήματα που προκάλεσαν τα τραύματα του παρελθόντος –ή και του παρόντος, αν πρόκειται για καταστάσεις που, όπως συχνά συμβαίνει, εξακολουθούν να υφίστανται. Το ανθοΐαμα Stinging Nettles (Pegasus) θα απαλύνει το βίωμα του (απο)χωρισμού, στις περιπτώσεις που έχει υπάρξει απώλεια της μητέρας –φυσική ή συναισθηματική. Το Evening Primrose (FES) θα βοηθήσει στη συναισθηματική ωρίμανση και ψυχική αποκατάσταση του ατόμου που, έχοντας αισθανθεί ουσιαστικά ανεπιθύμητο από την ίδια τη μητέρα του, νοιώθει ότι κανείς δεν το θέλει και δεν το αγαπάει. Τα ανθοϊάματα Hawthorne και Mahogany (Pegasus) θα ‘θρέψουν’ την ψυχή που νοιώθει να υποφέρει επειδή στερείται την αγάπη. Τα Star Thistle (FES) και Bluebell (Australian Bush) θα βοηθήσουν το άτομο που δυσκολεύεται να ‘δώσει’ επειδή νοιώθει ότι ‘δεν έχει πάρει’ και ‘δεν έχει’ αρκετά, σε συναισθηματικό ή/και υλικό επίπεδο –κάτι που θα έχει φυσικά καθοριστικές επιπτώσεις στη σχέση μητέρας-παιδιού. Το Rough Bluebell (Australian Bush) θα ανοίξει την καρδιά σε περισσότερη ικανότητα για αγάπη, αποδοχή και καλοσύνη προς τους άλλους, βελτιώνοντας δραματικά τις σχέσεις κάθε μορφής, με πρώτη και κύρια φυσικά τη μητρική. Ακόμη, το Internal Marriage (Dancing Light Orchids) θα καλύψει ‘μαγικά’ το ψυχικό κενό που δημιουργεί σε πολλούς ανθρώπους η αίσθηση απουσίας συναισθηματικού συντρόφου στη ζωή, γεγονός που τους εμποδίζει να νοιώσουν επαρκείς και ‘πλήρεις’ αρκετά ώστε να μπορούν να προσφέρουν σε αυτούς που έχουν στη φροντίδα τους την συναισθηματική, ψυχική, υλική κλπ υποστήριξη που μπορεί να χρειάζονται.